Xây dựng lại hệ vi sinh với các loài đã mất – Với sữa chua từ L. reuteri, L. gasseri và B. coagulans - Sữa chua SIBO

Cập nhật ngày 10 tháng 8 năm 2025

Công thức: Tự làm sữa chua SIBO với L. reuteri, L. gasseri và B. coagulans

Cũng phù hợp cho người không dung nạp lactose (xem lưu ý bên dưới).

Nguyên liệu (cho khoảng 1 lít sữa chua)

• 4 viên nang L. reuteri (5 tỷ KBE mỗi viên)
• 1 viên nang L. gasseri (12 tỷ KBE)
• 2 viên nang B. coagulans (mỗi viên 4 tỷ KBE)
• 1 muỗng canh Inulin (hoặc GOS hoặc XOS nếu không dung nạp fructose)
• 1 lít sữa nguyên kem (hữu cơ), 3,8% chất béo, tiệt trùng và đồng nhất hoặc sữa tiệt trùng
• (Sữa có hàm lượng chất béo cao hơn sẽ làm sữa chua đặc hơn)

Lưu ý:

• 1 viên nang L. reuteri, ít nhất 5 × 10⁹ (5 tỷ) CFU/KBE
• CFU là viết tắt của colony forming units – tức là đơn vị hình thành khuẩn lạc. Đây là đơn vị đo số lượng vi sinh vật sống có trong một chế phẩm.

Lưu ý về lựa chọn sữa và nhiệt độ

• Không dùng sữa tươi. Sữa tươi không ổn định cho thời gian lên men dài và không vô trùng.
• Lý tưởng là dùng sữa tiệt trùng (sữa tiệt trùng lâu dài, đã được tiệt trùng ở nhiệt độ cao): sữa này vô trùng và có thể dùng trực tiếp.
• Sữa nên ở nhiệt độ phòng – hoặc có thể hâm nhẹ trong bồn nước ở 37 °C (99 °F). Tránh nhiệt độ cao hơn: từ khoảng 44 °C trở lên, các vi khuẩn probiotic sẽ bị tổn thương hoặc chết.

Chuẩn bị

1. Mở tổng cộng 7 viên nang và đổ bột vào một bát nhỏ.
2. Thêm 1 muỗng canh Inulin cho mỗi lít sữa – đây là chất xơ prebiotic giúp thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn. Với người không dung nạp fructose, GOS hoặc XOS là lựa chọn thay thế phù hợp.
3. Cho 2 muỗng canh sữa vào bát và khuấy đều để không còn cục.
4. Khuấy đều phần sữa còn lại.
5. Đổ hỗn hợp vào bình thích hợp để lên men (ví dụ: bình thủy tinh).
6. Cho vào máy làm sữa chua, đặt nhiệt độ ở 41 °C (105 °F) và ủ trong 36 giờ.

Từ mẻ thứ hai trở đi, bạn dùng 2 muỗng canh sữa chua từ mẻ trước làm men khởi đầu.

Mẻ đầu tiên bạn chuẩn bị với các viên nang vi khuẩn.

Từ mẻ thứ hai trở đi, bạn dùng 2 muỗng canh sữa chua từ mẻ trước làm men khởi đầu. Điều này cũng áp dụng ngay cả khi mẻ đầu tiên còn lỏng hoặc chưa đông đặc hoàn hảo. Hãy dùng làm men khởi đầu miễn là sữa chua còn thơm mát, vị hơi chua nhẹ và không có dấu hiệu hư hỏng (không mốc, không đổi màu bất thường, không mùi hôi).

Cho mỗi 1 lít sữa:

• 2 muỗng canh sữa chua từ mẻ trước

• 1 muỗng canh Inulin

• 1 lít sữa tiệt trùng hoặc sữa nguyên kem đã được tiệt trùng và đồng nhất hóa

Cách làm:

1. Lấy 2 muỗng canh sữa chua từ mẻ trước cho vào một bát nhỏ.

2. Thêm 1 muỗng canh Inulin và khuấy với 2 muỗng canh sữa cho đến khi không còn cục.

3. Khuấy đều phần sữa còn lại.

4. Đổ hỗn hợp vào một bình thích hợp để lên men và đặt vào máy làm sữa chua.

5. Ủ ở 41 °C trong 36 giờ.

Lưu ý: Inulin là thức ăn cho các chủng vi khuẩn. Mỗi lần làm, thêm 1 muỗng canh inulin cho mỗi lít sữa.

Nếu có thắc mắc, bạn có thể liên hệ với chúng tôi qua email team@tramunquiero.com hoặc qua mẫu liên hệ.

Tại sao là 36 giờ?

Thời gian lên men này được khoa học chứng minh: L. reuteri cần khoảng 3 giờ để nhân đôi. Trong 36 giờ sẽ có 12 chu kỳ nhân đôi – tương đương sự tăng trưởng theo cấp số nhân và nồng độ vi khuẩn probiotic cao trong sản phẩm cuối cùng. Ngoài ra, quá trình ủ lâu còn giúp ổn định axit lactic và làm cho các chủng vi khuẩn bền vững hơn.

!Lưu ý quan trọng!

Mẻ đầu tiên thường không thành công với nhiều người dùng. Tuy nhiên, không nên bỏ đi. Thay vào đó, hãy dùng hai muỗng canh mẻ đầu làm men khởi đầu cho mẻ mới. Nếu mẻ này cũng không thành công, hãy kiểm tra nhiệt độ máy làm sữa chua của bạn. Với các thiết bị có thể điều chỉnh nhiệt độ chính xác từng độ, mẻ đầu tiên thường sẽ thành công tốt.

Mẹo để có kết quả hoàn hảo

• Mẻ đầu tiên thường còn hơi lỏng hoặc có kết cấu hạt. Hãy dùng 2 muỗng canh mẻ trước làm men khởi đầu cho mẻ tiếp theo – mỗi mẻ mới sẽ cải thiện kết cấu hơn.
• Nhiều chất béo hơn = kết cấu đặc hơn: Sữa càng nhiều chất béo thì sữa chua càng mịn và béo ngậy.
• Sữa chua thành phẩm có thể bảo quản trong tủ lạnh đến 9 ngày.

Khuyến nghị sử dụng:

Hãy thưởng thức khoảng nửa cốc (khoảng 125 ml) sữa chua mỗi ngày – tốt nhất là đều đặn, lý tưởng vào bữa sáng hoặc làm món ăn nhẹ giữa các bữa. Như vậy các vi sinh vật có thể phát triển tối ưu và hỗ trợ hệ vi sinh vật của bạn một cách bền vững.

Làm sữa chua với sữa thực vật – một lựa chọn thay thế với sữa dừa

Nếu bạn đang cân nhắc sử dụng các lựa chọn thay thế sữa thực vật để làm sữa chua SIBO do không dung nạp lactose, thì hầu hết trường hợp không cần thiết. Trong quá trình lên men, các vi khuẩn probiotic sẽ phân hủy phần lớn lactose có trong sữa – do đó sữa chua thành phẩm thường dễ tiêu thụ, ngay cả với người không dung nạp lactose.

Tuy nhiên, những ai vì lý do đạo đức (ví dụ như người ăn chay thuần) hoặc do lo ngại về các hormone có trong sữa động vật muốn tránh các sản phẩm từ sữa, có thể sử dụng các lựa chọn thay thế từ thực vật như sữa dừa. Việc làm sữa chua từ sữa thực vật về mặt kỹ thuật khó hơn vì nguồn đường tự nhiên (lactose), mà vi khuẩn sử dụng làm nguồn năng lượng, không có.

Lợi ích và thách thức

Một lợi thế của các sản phẩm sữa thực vật là không chứa hormone như trong sữa bò. Tuy nhiên, nhiều người cho biết lên men với sữa thực vật thường không ổn định. Đặc biệt, sữa dừa dễ bị tách lớp khi lên men – thành phần nước và mỡ tách rời – điều này ảnh hưởng đến kết cấu và trải nghiệm vị giác.

Các công thức dùng gelatin hoặc pectin đôi khi cho kết quả tốt hơn nhưng không ổn định. Một lựa chọn đầy hứa hẹn là sử dụng bột hạt guar (Guar Gum), không chỉ giúp tạo kết cấu kem mong muốn mà còn hoạt động như chất xơ tiền sinh học cho hệ vi sinh.

Công thức: Sữa chua sữa dừa với bột hạt guar

Nền tảng này cho phép lên men thành công sữa chua từ sữa dừa và có thể sử dụng chủng vi khuẩn bạn chọn – ví dụ như L. reuteri hoặc sản phẩm khởi đầu từ mẻ trước.

Nguyên liệu

• 1 lon (khoảng 400 ml) sữa dừa (không chứa phụ gia như Xanthan hay Gellan, bột hạt guar được phép)
• 1 muỗng canh đường (sucrose)
• 1 muỗng canh tinh bột khoai tây thô
• ¾ muỗng cà phê bột hạt guar (không dùng dạng thủy phân một phần!)
• Men vi sinh bạn chọn (ví dụ: ruột viên L. reuteri chứa ít nhất 5 tỷ CFU)
  hoặc 2 muỗng canh sữa chua từ mẻ trước

Chuẩn bị

1. Đun nóng
   Đun sữa dừa trong nồi nhỏ ở nhiệt độ trung bình đến khoảng 82°C (180°F) và giữ nhiệt độ này trong 1 phút.
2. Trộn tinh bột
   Thêm đường và tinh bột khoai tây vào khuấy đều. Sau đó tắt bếp.
3. Trộn bột hạt guar
   Sau khoảng 5 phút làm nguội, khuấy đều bột hạt guar. Sau đó dùng máy xay cầm tay hoặc máy xay đứng xay ít nhất 1 phút – điều này giúp tạo độ đồng nhất và kết cấu đặc sệt (giống như kem).
4. Để nguội
   Để hỗn hợp nguội đến nhiệt độ phòng.
5. Thêm vi khuẩn
   Nhẹ nhàng khuấy đều men vi sinh (không dùng máy xay).
6. Lên men
   Đổ hỗn hợp vào bình thủy tinh và lên men trong khoảng 48 giờ ở nhiệt độ khoảng 37°C (99°F).

Tại sao chọn bột hạt guar?

Bột hạt guar là một chất xơ tự nhiên, được chiết xuất từ hạt đậu guar. Nó chủ yếu bao gồm các phân tử đường Galactose và Mannose (Galactomannan) và hoạt động như một chất xơ tiền sinh học, được các vi khuẩn có lợi trong ruột lên men – tạo ra các axit béo chuỗi ngắn như butyrate và propionate.

Lợi ích của bột hạt guar:

• Ổn định nền tảng sữa chua: Ngăn ngừa sự tách lớp mỡ và nước.
• Tác dụng tiền sinh học: Thúc đẩy sự phát triển của các chủng vi khuẩn có lợi như Bifidobacterium, Ruminococcus và Clostridium butyricum.
• Cân bằng hệ vi sinh tốt hơn: Hỗ trợ người bị hội chứng ruột kích thích hoặc tiêu chảy nhẹ.
• Tăng hiệu quả của kháng sinh: Các nghiên cứu đã quan sát thấy tỷ lệ thành công cao hơn 25% trong điều trị SIBO (tăng sinh vi khuẩn ruột non).

Lưu ý: Không sử dụng dạng guar gum thủy phân một phần – loại này không tạo gel và không phù hợp cho sữa chua.

Tại sao chúng tôi khuyên dùng 3–4 viên nang cho mỗi mẻ

Cho lần lên men đầu tiên với Limosilactobacillus reuteri, chúng tôi khuyên dùng 3 đến 4 viên nang (15 đến 20 tỷ KBE) cho mỗi mẻ.

Liều lượng này dựa trên khuyến nghị của Tiến sĩ William Davis trong cuốn sách “Super Gut” (2022), ông mô tả rằng cần ít nhất 5 tỷ đơn vị tạo khuẩn lạc (KBE) để đảm bảo lên men thành công. Một lượng ban đầu cao hơn, khoảng 15 đến 20 tỷ KBE, được chứng minh là hiệu quả hơn.

Lý do: L. reuteri nhân đôi khoảng mỗi 3 giờ trong điều kiện tối ưu. Trong thời gian lên men điển hình là 36 giờ, sẽ có khoảng 12 lần nhân đôi. Điều này có nghĩa là ngay cả một lượng nhỏ ban đầu cũng có thể tạo ra số lượng vi khuẩn lớn về mặt lý thuyết.

Trong thực tế, liều lượng ban đầu cao là hợp lý vì nhiều lý do. Thứ nhất, nó tăng khả năng L. reuteri phát triển nhanh và chiếm ưu thế so với các vi khuẩn lạ có thể có. Thứ hai, nồng độ ban đầu cao giúp pH giảm đều, ổn định điều kiện lên men điển hình. Thứ ba, mật độ ban đầu quá thấp có thể làm chậm quá trình lên men hoặc làm vi khuẩn phát triển không đủ.

Vì vậy, chúng tôi khuyên nên dùng 3 đến 4 viên nang cho lần lên men đầu tiên để đảm bảo khởi đầu ổn định cho quần thể sữa chua. Sau lần lên men đầu thành công, sữa chua thường có thể được tái sử dụng đến 20 lần trước khi cần men khởi đầu mới.

Khởi động lại sau 20 lần lên men

Một câu hỏi phổ biến khi lên men với Limosilactobacillus reuteri là: Bao nhiêu lần có thể tái sử dụng men sữa chua trước khi cần một quần thể men khởi đầu mới? Tiến sĩ William Davis khuyên trong cuốn sách Super Gut (2022) rằng không nên tái tạo sữa chua Reuteri lên men quá 20 thế hệ (hay mẻ). Nhưng con số này có cơ sở khoa học không? Và tại sao lại là 20 – không phải 10 hay 50?

Điều gì xảy ra khi tái ủ?

Khi bạn đã làm một hũ sữa chua Reuteri, bạn có thể dùng nó làm men khởi đầu cho mẻ tiếp theo. Lúc này, bạn chuyển các vi khuẩn sống từ sản phẩm hoàn chỉnh sang môi trường dinh dưỡng mới (ví dụ: sữa hoặc các lựa chọn thực vật). Điều này thân thiện với môi trường, tiết kiệm viên nang và thường được áp dụng trong thực tế.

Tuy nhiên, khi thực hiện nhiều lần chuyển đổi, sẽ phát sinh một vấn đề sinh học:
Sự trôi vi sinh.

Sự trôi vi sinh – cách các quần thể thay đổi

Với mỗi lần truyền lại, thành phần và đặc tính của một quần thể vi khuẩn có thể thay đổi dần. Nguyên nhân bao gồm:

• Đột biến ngẫu nhiên trong quá trình phân chia tế bào (đặc biệt khi tốc độ sinh trưởng cao trong môi trường ấm)
• Chọn lọc các phân nhóm nhất định (ví dụ như các vi khuẩn phát triển nhanh hơn sẽ chiếm ưu thế so với các vi khuẩn chậm hơn)
• Ô nhiễm do vi sinh vật không mong muốn từ môi trường (ví dụ như vi khuẩn trong không khí, vi sinh vật trong bếp)
• Sự thích nghi do dinh dưỡng (vi khuẩn “quen” với các loài sữa nhất định và thay đổi chuyển hóa)

Kết quả là: Sau nhiều thế hệ, không còn đảm bảo rằng cùng một loại vi khuẩn – hoặc ít nhất là cùng một biến thể hoạt động sinh lý – vẫn có trong sữa chua như ban đầu.

Tại sao Tiến sĩ Davis khuyên dùng 20 thế hệ

Tiến sĩ William Davis ban đầu phát triển phương pháp sữa chua L. reuteri cho độc giả của mình nhằm tận dụng các lợi ích sức khỏe cụ thể (ví dụ như giải phóng oxytocin, ngủ ngon hơn, cải thiện da). Trong bối cảnh này, ông viết rằng phương pháp này hoạt động đáng tin cậy trong “khoảng 20 thế hệ” trước khi nên dùng một men khởi đầu mới từ viên nang (Davis, 2022).

Điều này không dựa trên các thử nghiệm phòng thí nghiệm có hệ thống mà dựa trên kinh nghiệm thực tế với lên men và các báo cáo từ cộng đồng của ông.

“Sau khoảng 20 thế hệ tái sử dụng, sữa chua của bạn có thể mất hiệu lực hoặc không lên men ổn định. Lúc đó, hãy dùng một viên nang mới làm men khởi đầu.”
— Super Gut, Tiến sĩ William Davis, 2022

Ông đưa ra con số này một cách thực dụng: Sau khoảng 20 lần tái sử dụng, nguy cơ xuất hiện các thay đổi không mong muốn tăng lên – ví dụ như kết cấu loãng hơn, mùi vị thay đổi hoặc giảm tác dụng sức khỏe.

Có các nghiên cứu khoa học về vấn đề này không?

Hiện chưa có các nghiên cứu khoa học cụ thể về L. reuteri trong sữa chua qua 20 chu kỳ lên men. Tuy nhiên, có các nghiên cứu về độ ổn định của vi khuẩn axit lactic qua nhiều lần truyền giống:

• Trong vi sinh thực phẩm, người ta thường cho rằng sau 5–30 thế hệ có thể xảy ra các biến đổi di truyền – tùy thuộc vào loại, nhiệt độ, môi trường và vệ sinh (Giraffa et al., 2008).
• Các nghiên cứu lên men với Lactobacillus delbrueckii và Streptococcus thermophilus cho thấy sau khoảng 10–25 thế hệ có thể xảy ra sự thay đổi về hiệu suất lên men (ví dụ như độ axit thấp hơn, mùi vị khác biệt) (O’Sullivan et al., 2002).
• Đặc biệt với Lactobacillus reuteri, người ta biết rằng các đặc tính probiotic của nó có thể khác nhau rất nhiều tùy theo phân nhóm, chủng và điều kiện môi trường (Walter et al., 2011).

Dữ liệu này cho thấy: 20 thế hệ là một giá trị tham chiếu bảo thủ và hợp lý để duy trì tính toàn vẹn của văn hóa – đặc biệt nếu muốn giữ được tác dụng sức khỏe (ví dụ như tạo oxytocin).

Kết luận: 20 thế hệ là một thỏa hiệp thực tiễn hợp lý

Không thể nói chính xác về mặt khoa học liệu 20 có phải là "con số ma thuật" hay không. Nhưng:

• Vứt bỏ dưới 10 mẻ thường là không cần thiết.
• Sử dụng hơn 30 mẻ làm tăng nguy cơ đột biến hoặc nhiễm bẩn.
• 20 mẻ tương đương khoảng 5–10 tháng sử dụng (tùy theo mức tiêu thụ) – một khoảng thời gian tốt để bắt đầu mới.

Khuyến nghị thực tế:

Sau tối đa 20 mẻ sữa chua, nên bắt đầu lại với văn hóa khởi đầu mới từ viên nang – đặc biệt nếu bạn muốn sử dụng L. reuteri như một “Loài đã mất” cho hệ vi sinh của mình.

Lợi ích hàng ngày của sữa chua SIBO

Xây dựng lại hệ vi sinh với các loài đã mất – với sữa chua chứa L. reuteri, L. gasseri và B. coagulans

Hệ vi sinh đóng vai trò trung tâm đối với sức khỏe của chúng ta. Nó không chỉ ảnh hưởng đến tiêu hóa mà còn đến hệ miễn dịch và hệ thần kinh ruột, vốn được kết nối chặt chẽ với não bộ (Foster et al., 2017). Sự mất cân bằng trong hệ vi sinh, đặc biệt ở ruột non, có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Hệ thần kinh ruột (ENS), thường được gọi là "não ruột", là một hệ thần kinh độc lập trong đường tiêu hóa. Nó bao gồm hơn 100 triệu tế bào thần kinh chạy dọc theo toàn bộ thành ruột – nhiều hơn cả tủy sống. ENS tự điều khiển nhiều quá trình sống còn: nó điều hòa các chuyển động của ruột (phản xạ nhu động), tiết dịch tiêu hóa, tuần hoàn máu ở niêm mạc và thậm chí phối hợp một phần hệ miễn dịch trong ruột (Furness, 2012).

Mặc dù hoạt động độc lập, não ruột được kết nối chặt chẽ với não bộ qua các dây thần kinh, đặc biệt là dây thần kinh phế vị. Mối liên hệ này, gọi là trục ruột-não, giải thích tại sao các áp lực tâm lý như căng thẳng có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa, và tại sao sự mất cân bằng hệ vi sinh cũng ảnh hưởng đến tâm trạng, giấc ngủ và khả năng tập trung (Cryan et al., 2019).

SIBO (tăng sinh vi khuẩn ruột non), trong tiếng Đức gọi là Dünndarm-Fehlbesiedlung, là sự phát triển quá mức hoặc sai loại vi khuẩn trong ruột non. Những vi sinh vật này làm rối loạn hấp thu dinh dưỡng và gây ra các triệu chứng như đầy hơi, đau bụng, thiếu hụt dinh dưỡng và không dung nạp thực phẩm (Rezaie et al., 2020).

Nguyên nhân phổ biến của SIBO là nhu động ruột chậm hoặc rối loạn. Nhu động ruột này chịu trách nhiệm vận chuyển thức ăn qua đường tiêu hóa bằng các chuyển động sóng.

Khi cơ chế làm sạch tự nhiên này, gọi là nhu động ruột, bị rối loạn, quá trình vận chuyển thức ăn trong ruột sẽ chậm lại. Điều này cho phép vi khuẩn tích tụ và sinh sôi với số lượng bất thường cao trong ruột non, dẫn đến sự phát triển quá mức vi khuẩn. Sự phát triển bệnh lý này đặc trưng cho SIBO và có thể gây ra các vấn đề tiêu hóa và viêm nhiễm (Rezaie et al., 2020).

Việc sử dụng kháng sinh lặp đi lặp lại, căng thẳng mãn tính hoặc chế độ ăn ít chất xơ cũng có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh vật. Không chỉ căng thẳng mãn tính mà cả căng thẳng ngắn hạn cũng khiến ruột hoạt động kém hơn bình thường. Trong các tình huống căng thẳng, cơ thể tiết ra các hormone căng thẳng như adrenaline và cortisol, ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ và kích hoạt phản ứng “tắt máy”.

Điều này làm giảm nhu động ruột, giảm lưu lượng máu đến ruột và làm chậm hoạt động tiêu hóa để cung cấp năng lượng cho phản ứng “chiến đấu hoặc bỏ chạy”. Sự ức chế tạm thời chức năng ruột này thúc đẩy sự tích tụ vi khuẩn trong ruột non và có thể góp phần gây ra sự phát triển quá mức vi khuẩn (Konturek et al., 2011).

Một phương pháp cụ thể để hỗ trợ cân bằng vi sinh vật trong ruột non là làm sữa chua probiotic với các chủng vi khuẩn đặc hiệu. Bao gồm Limosilactobacillus reuteri, Lactobacillus gasseri và Bacillus coagulans, ba vi sinh probiotic có tiềm năng được chứng minh trong các vấn đề liên quan đến SIBO, bao gồm ức chế vi khuẩn gây bệnh, điều chỉnh hệ miễn dịch và bảo vệ niêm mạc ruột (Savino et al., 2010; Park et al., 2018; Hun, 2009).

Trong chương này, bạn sẽ học cách làm sữa chua SIBO đơn giản tại nhà. Hướng dẫn từng bước sẽ chỉ cho bạn cách lên men ba chủng vi khuẩn được chọn lọc một cách có mục tiêu để tạo ra một thực phẩm probiotic, phù hợp cả với những người bị không dung nạp lactose.

Tăng cường hệ vi sinh vật – Vai trò của các Loài Bị Mất

Hệ vi sinh vật người đang trải qua một sự thay đổi sâu sắc. Lối sống hiện đại của chúng ta – với thực phẩm chế biến nhiều, tiêu chuẩn vệ sinh cao, sinh mổ, thời gian cho con bú giảm và sử dụng kháng sinh thường xuyên – đã khiến một số loài vi sinh vật từng là phần của hệ sinh thái bên trong chúng ta hàng nghìn năm nay gần như không còn xuất hiện trong ruột người.

Những vi sinh vật này được gọi là “Loài Bị Mất” – tức là “các loài đã mất”.

Các nghiên cứu khoa học cho thấy sự mất mát các loài này liên quan đến sự gia tăng các vấn đề sức khỏe hiện đại như dị ứng, bệnh tự miễn, viêm mãn tính, rối loạn tâm thần và bệnh chuyển hóa (Blaser, 2014).

Việc tái tạo hệ vi sinh vật thông qua bổ sung có mục tiêu các “Loài Bị Mất” mở ra những triển vọng mới cho phòng ngừa và điều trị nhiều bệnh của xã hội hiện đại. Việc tái định cư các vi sinh vật cổ xưa này – chẳng hạn qua probiotic đặc biệt, thực phẩm lên men hoặc thậm chí cấy ghép phân – là một con đường đầy hứa hẹn để tăng cường đa dạng vi sinh và từ đó nâng cao sức đề kháng của cơ thể.

Ba chủng then chốt, một sự hỗ trợ mạnh mẽ cho hệ vi sinh vật

Bộ khởi đầu chứa Limosilactobacillus reuteri – một Loài Bị Mất được xác định rõ ràng – tức là một loài vi sinh vật trong hệ sinh thái ruột phương Tây hiện đại thường bị giảm mạnh hoặc gần như biến mất.

Lactobacillus gasseri tuy ít gặp hơn trước và trong nhiều hệ vi sinh phương Tây hiếm khi có nếu không được bổ sung từ bên ngoài, nhưng không được xem là Loài Bị Mất cổ điển.

Bacillus coagulans không phải là vi khuẩn đường ruột theo nghĩa hẹp, mà là vi khuẩn tạo bào tử trong đất, chỉ thỉnh thoảng xuất hiện trong ruột. Nó không phải là Loài Bị Mất, mà là một loài hiếm được bổ sung với các đặc tính ổn định đặc biệt cho ruột.

Sự kết hợp này do đó hội tụ một Loài Bị Mất cổ điển với các chủng hiếm nhưng đã được chứng minh để hỗ trợ đa dạng và có mục tiêu cho hệ vi sinh vật của bạn.

Limosilactobacillus reuteri – một nhân tố then chốt cho sức khỏe

Limosilactobacillus reuteri là gì?

Limosilactobacillus reuteri (trước đây: Lactobacillus reuteri) là một loại vi khuẩn probiotic, ban đầu là thành phần cố định của hệ vi sinh vật người – đặc biệt ở trẻ sơ sinh bú mẹ và trong các nền văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, trong các xã hội hiện đại, công nghiệp hóa, nó đã phần lớn bị mất đi – có thể do sinh mổ, sử dụng kháng sinh, vệ sinh quá mức và chế độ ăn nghèo nàn (Blaser, 2014).

L. reuteri nổi bật với khả năng đặc biệt: tương tác trực tiếp với hệ miễn dịch, cân bằng hormone và thậm chí hệ thần kinh trung ương. Nhiều nghiên cứu cho thấy cư dân hệ vi sinh này có thể mang lại tác động tích cực đến tiêu hóa, giấc ngủ, điều hòa căng thẳng, phát triển cơ bắp và sức khỏe tinh thần.

Tóm tắt các đặc tính chính của Limosilactobacillus reuteri

• Thúc đẩy hệ vi sinh mạnh khỏe
• Kích thích sản xuất oxytocin qua trục ruột - não
• Điều chỉnh hệ miễn dịch và chống viêm
• Cải thiện giấc ngủ sâu
• Hỗ trợ ham muốn và chức năng tình dục
• Thúc đẩy phát triển cơ bắp
• Giúp giảm mỡ nội tạng
• Ổn định tâm trạng
• Cải thiện cấu trúc da
• Tăng cường hiệu suất thể chất

Lactobacillus gasseri – người bạn đồng hành đa năng cho đường ruột và chuyển hóa

Lactobacillus gasseri là gì?

Lactobacillus gasseri là một loại vi khuẩn probiotic tự nhiên có trong ruột người, nhưng trong các xã hội hiện đại, công nghiệp hóa, nó ít gặp hơn trước đây (Kleerebezem & Vaughan, 2009). Nó thuộc nhóm vi khuẩn axit lactic và đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh.

L. gasseri nổi tiếng với nhiều tác động tích cực đến tiêu hóa, chuyển hóa và hệ miễn dịch. Dù không được xem là “Lost Species” điển hình, sự hiện diện của nó trong ruột nhiều người hiện nay đã giảm đáng kể.

Tại sao L. gasseri lại quan trọng?

Lactobacillus gasseri hỗ trợ sức khỏe theo nhiều cách, đặc biệt liên quan đến chuyển hóa, chức năng ruột và hệ miễn dịch. Khả năng giảm mô mỡ và ức chế viêm khiến nó trở thành một probiotic quan trọng cho người thừa cân hoặc gặp vấn đề chuyển hóa. Mặc dù L. gasseri hiện nay ít phổ biến hơn trong các quần thể truyền thống, nó không phải là một “Lost Species” điển hình mà là một bổ sung quý giá cho hệ vi sinh khỏe mạnh.

Tóm tắt các đặc tính chính của Lactobacillus gasseri:

• Hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột
• Thúc đẩy sản xuất axit lactic để điều chỉnh pH
• Giúp giảm mỡ bụng và mỡ nội tạng
• Hỗ trợ chuyển hóa
• Giúp giảm viêm
• Có thể điều chỉnh hệ miễn dịch
• Thúc đẩy sức khỏe tiêu hóa
• Cải thiện sức khỏe tổng thể

Bacillus coagulans – trợ thủ bền bỉ cho sức khỏe đường ruột và hệ miễn dịch

Bacillus coagulans là gì?

Bacillus coagulans là một loại vi khuẩn probiotic tạo bào tử, nổi bật với khả năng chịu nhiệt, chịu axit và bảo quản tốt (Elshaghabee et al., 2017). Khác với nhiều loại probiotic khác, B. coagulans có thể sống sót qua dạ dày rất tốt và phát triển tích cực trong ruột. Nhờ những đặc tính này, nó thường được sử dụng trong thực phẩm bổ sung và thực phẩm lên men.

B. coagulans có trong các thực phẩm truyền thống như rau lên men và một số sản phẩm châu Á. Nó đóng góp quan trọng vào sự ổn định và sức khỏe của hệ vi sinh vật.

Vi khuẩn tạo bào tử – người làm vườn của hệ vi sinh vật

Vi khuẩn probiotic tạo bào tử như Bacillus coagulans được xem là “người làm vườn” của ruột trong nghiên cứu hệ vi sinh vật. Danh xưng này dựa trên khả năng đặc biệt của chúng trong việc điều chỉnh hệ sinh thái vi sinh vật một cách chủ động và duy trì sự cân bằng khỏe mạnh. Đặc điểm quan trọng của chúng là khả năng tạo bào tử: Khi gặp điều kiện môi trường bất lợi, các vi sinh vật này có thể chuyển sang dạng bào tử bền vững gọi là endospore.

Bào tử này không phải là dạng sinh sản mà là chế độ tồn tại. Ở dạng bào tử, vật liệu di truyền được bảo vệ trong một lớp vỏ dày nhiều lớp, giúp vi khuẩn chịu được nhiệt độ cực đoan, khô hạn, tia UV, cồn, thiếu oxy và đặc biệt là axit dạ dày.

Vi khuẩn tạo bào tử như B. coagulans do đó gần như không bị tổn thương khi đi qua đường tiêu hóa. Chỉ khi đến ruột non, dưới các điều kiện thích hợp như độ ẩm, nhiệt độ và muối mật, chúng mới nảy mầm và hoạt động trở lại (Setlow, 2014; Elshaghabee et al., 2017).

Vi khuẩn không tạo bào tử khác nhau như thế nào?

Ngược lại, các loài không tạo bào tử như Limosilactobacillus reuteri hoặc Bifidobacterium infantis đảm nhận các nhiệm vụ tinh vi hơn trong giao tiếp thần kinh nội tiết: Chúng ảnh hưởng đến các con đường tín hiệu giữa ruột, hệ thần kinh và hệ hormone.

Vi khuẩn probiotic không tạo bào tử như Limosilactobacillus reuteri và Bifidobacterium infantis tham gia tích cực vào điều hòa thần kinh nội tiết, tức là sự điều chỉnh tinh tế giữa hệ thần kinh và hệ hormone. Những vi sinh vật này sản xuất tiền chất của các chất dẫn truyền thần kinh như Tryptophan (tiền chất của Serotonin) hoặc GABA (Gamma-Aminobutyric acid) và kích thích qua các thụ thể trong ruột cũng như qua dây thần kinh vagus để giải phóng các chất dẫn truyền trung ương như Serotonin và Oxytocin.

Bằng cách này, chúng ảnh hưởng đến các quá trình cảm xúc và hormone như tâm trạng, xử lý căng thẳng, chất lượng giấc ngủ và sự gắn kết xã hội. Tác động của chúng lên trục ruột - não được ghi nhận rõ ràng và ngày càng được nghiên cứu trong điều trị, đặc biệt liên quan đến các bệnh liên quan đến căng thẳng và các rối loạn tâm thân (Buffington et al., 2016; O’Mahony et al., 2015).

Vi khuẩn tạo bào tử như Bacillus coagulans chủ yếu hoạt động tại chỗ trong ruột, bằng cách thúc đẩy cân bằng hệ vi sinh đường ruột và tăng cường chức năng bảo vệ của niêm mạc ruột. Chúng hỗ trợ chức năng hàng rào của ruột và giúp kiểm soát các vi sinh vật có hại.

Khác với vi khuẩn không tạo bào tử, chúng chỉ có ảnh hưởng trực tiếp hạn chế đến các chức năng cơ thể tổng thể hoặc giao tiếp giữa ruột và não. Tác dụng chính của chúng chủ yếu diễn ra trong môi trường vi mô của ruột (Elshaghabee et al., 2017; Mazanko et al., 2018).

Các vi khuẩn đường ruột tạo bào tử khác

Ngoài Bacillus coagulans, các loài sau cũng là vi khuẩn tạo bào tử:

• Bacillus subtilis – Vi khuẩn của năm 2023, nổi tiếng từ Nattō, ổn định hệ vi sinh và tạo enzyme
• Clostridium butyricum – sản xuất butyrate và có tác dụng chống viêm
• Bacillus clausii – hiệu quả trong tiêu chảy sau khi dùng kháng sinh
• Bacillus indicus – tạo carotenoid chống oxy hóa

Các loài này cũng rất bền và có tác dụng điều hòa chức năng miễn dịch, tính toàn vẹn hàng rào và cân bằng vi sinh (Cutting, 2011; Elshaghabee et al., 2017).

Tại sao Bacillus coagulans lại quan trọng?

Nhờ độ bền cao và hiệu quả probiotic, Bacillus coagulans là đối tác quý giá cho sức khỏe đường ruột, đặc biệt với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc các vấn đề ruột mãn tính. Nó bổ sung các loại probiotic khác nhờ khả năng duy trì hiệu quả dưới dạng bào tử ngay cả trong điều kiện bất lợi.

Tóm tắt các đặc tính chính của Bacillus coagulans:

• Hỗ trợ phục hồi hệ vi sinh khỏe mạnh
• Sản xuất axit lactic để điều chỉnh pH ruột
• Hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất
• Điều chỉnh hệ miễn dịch và giảm viêm
• Giảm các triệu chứng hội chứng ruột kích thích và các rối loạn tiêu hóa khác
• Sống sót qua dạ dày nhờ hình thành bào tử
• Chịu được nhiệt và axit, giúp dễ bảo quản
• Ổn định hệ vi sinh đường ruột thông qua hình thành bào tử
• Thúc đẩy điều hòa miễn dịch
• Giúp giảm viêm
• Tăng sức đề kháng đối với các áp lực
• Có tác dụng tích cực lên hàng rào ruột

Nguồn:

• https://innercircle.drdavisinfinitehealth.com/probiotic_yogurt_recipes
• Foster, J. A., Rinaman, L., & Cryan, J. F. (2017). Căng thẳng & trục ruột-não: Điều chỉnh bởi hệ vi sinh. Neurobiology of Stress, 7, 124–136.
• Furness, J. B. (2012). Hệ thần kinh ruột và thần kinh tiêu hóa. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 9(5), 286–294.
• Cryan, J. F., O’Riordan, K. J., Cowan, C. S. M., Sandhu, K. V., Bastiaanssen, T. F. S., Boehme, M., ... & Dinan, T. G. (2019). Trục vi sinh vật-ruột-não. Physiological Reviews, 99(4), 1877–2013.
• Rezaie, A., Buresi, M., Lembo, A., Lin, H., McCallum, R., Rao, S., ... & Pimentel, M. (2020). Xét nghiệm hơi thở dựa trên hydro và methane trong các rối loạn tiêu hóa: Đồng thuận Bắc Mỹ. The American Journal of Gastroenterology, 115(5), 662–681.
• Rezaie, A., Buresi, M., Lembo, A., Lin, H. C., McCallum, R., Rao, S., ... & Pimentel, M. (2020). Xét nghiệm hơi dựa trên hydro và methane trong các rối loạn tiêu hóa: Đồng thuận Bắc Mỹ. The American Journal of Gastroenterology, 115(5), 675–684. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000544
• Konturek, P. C., Brzozowski, T., & Konturek, S. J. (2011). Căng thẳng và đường ruột: sinh lý bệnh, hậu quả lâm sàng, phương pháp chẩn đoán và lựa chọn điều trị. Journal of Physiology and Pharmacology, 62(6), 591–599.
• Savino, F., Cordisco, L., Tarasco, V., Locatelli, E., Di Gioia, D., & Matteuzzi, D. (2010). Lactobacillus reuteri DSM 17938 trong đau bụng trẻ sơ sinh: Thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược. Pediatrics, 126(3), e526–e533.
• Park, J. H., Lee, J. H., & Shin, S. C. (2018). Tác dụng điều trị của Lactobacillus gasseri trên viêm đại tràng mãn tính và hệ vi sinh vật đường ruột. Journal of Microbiology and Biotechnology, 28(12), 1970–1979.
• Hun, L. (2009). Bacillus coagulans cải thiện đáng kể đau bụng và đầy hơi ở bệnh nhân hội chứng ruột kích thích (IBS). Postgraduate Medicine, 121(2), 119–124.
• Kadooka, Y., Sato, M., Imaizumi, K. et al. (2010). Điều chỉnh mỡ bụng bằng probiotics (Lactobacillus gasseri SBT2055) ở người lớn có xu hướng béo phì trong thử nghiệm ngẫu nhiên có kiểm soát. European Journal of Clinical Nutrition, 64(6), 636-643.
• Kleerebezem, M., & Vaughan, E. E. (2009). Probiotic và lactobacilli, bifidobacteria đường ruột: các phương pháp phân tử để nghiên cứu đa dạng và hoạt động. Annual Review of Microbiology, 63, 269–290.
• Park, S., Bae, J.-H., & Kim, J. (2013). Tác động của Lactobacillus gasseri BNR17 lên cân nặng và khối lượng mô mỡ ở chuột béo phì do chế độ ăn. Journal of Microbiology and Biotechnology, 23(3), 344-349.
• Kim, H. S., Lee, B. J., & Lee, J. S. (2015). Lactobacillus gasseri thúc đẩy chức năng hàng rào ruột ở tế bào Caco-2. Journal of Microbiology, 53(3), 169-176.
• Matsumoto, M., Inoue, R., Tsukahara, T. et al. (2008). Ảnh hưởng của hệ vi sinh vật đường ruột đến chuyển hóa trong lòng ruột. Scientific Reports, 8, 7800.
• Mayer, E. A., Tillisch, K., & Gupta, A. (2014). Trục ruột/ não và hệ vi sinh vật. The Journal of Clinical Investigation, 124(10), 4382–4390.
• Elshaghabee, F. M. F., Rokana, N., Gulhane, R. D., Sharma, C., & Panwar, H. (2017). Probiotics Bacillus: Bacillus coagulans, một ứng viên tiềm năng cho thực phẩm chức năng và dược phẩm. Frontiers in Microbiology, 8, 1490.
• Shah, N., Yadav, S., Singh, A., & Prajapati, J. B. (2019). Hiệu quả của Bacillus coagulans trong cải thiện sức khỏe đường ruột: Một bài đánh giá. Journal of Applied Microbiology, 126(4), 1224-1233.
• Ghane, M., Azadbakht, M., & Salehi-Abargouei, A. (2020). Tác động của việc bổ sung Bacillus coagulans lên hoạt động enzyme tiêu hóa và hệ vi sinh đường ruột: một tổng quan hệ thống. Probiotics and Antimicrobial Proteins, 12, 1252–1261.
• Majeed, M., Nagabhushanam, K., & Arshad, M. (2018). Tác dụng điều hòa miễn dịch của Bacillus coagulans trong sức khỏe và bệnh tật. Microbial Pathogenesis, 118, 101-105.
• Khatri, S., Mishra, R., & Jain, S. (2019). Bacillus coagulans trong điều trị hội chứng ruột kích thích: một thử nghiệm ngẫu nhiên có kiểm soát. Clinical and Experimental Gastroenterology, 12, 69–76.
• Buffington, S. A. và cộng sự (2016). Tái cấu trúc vi sinh vật đảo ngược các khiếm khuyết xã hội và khớp thần kinh do chế độ ăn của mẹ gây ra ở con cái. Cell, 165(7), 1762–1775.
• Cutting, S. M. (2011). Probiotic Bacillus. Food Microbiology, 28(2), 214–220.
• Elshaghabee, F. M. F. và cộng sự (2017). Bacillus như các probiotic tiềm năng: Tình trạng, mối quan tâm và triển vọng tương lai. Frontiers in Microbiology, 8, 1490.
• Ghelardi, E. và cộng sự (2015). Ảnh hưởng của bào tử Bacillus clausii đến thành phần và hồ sơ chuyển hóa của hệ vi sinh đường ruột. Frontiers in Microbiology, 6, 1390.
• Hong, H. A. và cộng sự (2005). Việc sử dụng các vi khuẩn tạo bào tử làm probiotic. FEMS Microbiology Reviews, 29(4), 813–835.
• Mazanko, M. S. và cộng sự (2018). Các đặc tính probiotic của vi khuẩn Bacillus. Veterinaria i Kormlenie, (4), 30–35.
• O'Mahony, S. M. và cộng sự (2015). Hệ vi sinh vật và các bệnh ở trẻ em: tập trung vào trục não-ruột. Birth Defects Research Part C, 105(4), 296–313.
• Setlow, P. (2014). Sự nảy mầm của bào tử các loài Bacillus: những gì chúng ta biết và chưa biết. Journal of Bacteriology, 196(7), 1297–1305.
• Buffington SA và cộng sự (2016): Tái cấu trúc vi sinh vật đảo ngược các khiếm khuyết xã hội và khớp thần kinh do chế độ ăn của mẹ gây ra ở con cái. Cell 165(7): 1762–1775.
• O’Mahony SM và cộng sự (2015): Hệ vi sinh vật và các bệnh ở trẻ em: tập trung vào trục não-ruột. Birth Defects Research Part C 105(4): 296–313.
• Elshaghabee FMF, Rokana N, Gulhane RD, Sharma C, Panwar H. Probiotics Bacillus: Tổng quan. Front Microbiol. 2017;8:1490. doi:10.3389/fmicb.2017.01490
• Mazanko MS, Morozov IV, Klimenko NS, Babenko VA. Tác dụng điều hòa miễn dịch của bào tử Bacillus coagulans trong ruột. Vi sinh vật học. 2018;87(3):336–343. doi:10.1134/S0026261718030148